به گزارش نخ نیوز، استقلال در دیدار مقابل سپاهان فقط به یک پیروزی ۲ بر صفر نرسید؛ آنچه در این مسابقه بیش از نتیجه جلب توجه میکرد، شکل بازی تیمی بود که به نظر میرسد آرامآرام در حال پیدا کردن هویت خود است.
دو گل یاسر آسانی و اسماعیل قلیزاده در دقایق ابتدایی، استقلال را خیلی زود در موقعیتی قرار داد که میتوانست مسابقه را مطابق خواسته خود مدیریت کند، اما اهمیت این برد فقط به طوفان ۱۰ دقیقه نخست برنمیگردد. استقلالِ سهراب بختیاریزاده در حال رسیدن به یک ویژگی مهم است؛ تیمی که در فازهای مختلف بازی فاصله خطوط خود را کنترل میکند، در لحظه از دفاع به حمله منتقل میشود، ریتم بازی را میشناسد و مهمتر از همه، به تدریج به یک تیم دارای ذهنیت برنده تبدیل میشود.
شاید بهترین تعریف برای این استقلال، «تیم یکدست» باشد؛ البته نه صرفاً از نظر کیفیت بازیکنان، بلکه از نظر فشردگی و اتصال خطوط. فاصله خط دفاع تا خط حمله در بسیاری از لحظات به شکلی کنترل میشود که فضای زیادی در اختیار حریف قرار نمیگیرد. این موضوع باعث میشود حریف برای بازی در فضای بین خطوط استقلال با مشکل مواجه شود و مجبور باشد برای پیشروی، راههای دیگری پیدا کند.
استقلال چگونه زمین را برای حریف کوچک میکند؟
یکی از اصول مهم فوتبال مدرن، کنترل فضای قابل استفاده برای حریف است. استقلال در این مسابقه توانست این موضوع را به خوبی اجرا کند. وقتی خط دفاعی، هافبکها و مهاجمان با فاصله مناسب نسبت به یکدیگر حرکت میکنند، زمین برای تیم صاحب توپ کوچک میشود. در چنین شرایطی، پرس استقلال فقط به معنای دویدن به سمت بازیکن صاحب توپ نیست. بازیکنِ نزدیک فشار میآورد، بازیکنان دیگر مسیرهای پاس را میبندند و گزینههای بعدی صاحب توپ را محدود میکنند. در واقع، استقلال تلاش میکند به جای اینکه صرفاً توپ را تعقیب کند، فضای بازی حریف را کنترل کند.
این موضوع یکی از تفاوتهای استقلال فعلی با تیمی است که صرفاً با انگیزه و دوندگی بازی میکند. انگیزه و هیجان در این تیم وجود دارد، اما این انرژی در بسیاری از دقایق در خدمت یک ساختار مشخص قرار گرفته است. این فشردگی یک روی دیگر هم دارد. تیمی که برای حفظ فاصله خطوط، خط دفاعی خود را جلو میآورد، طبیعتاً فضای پشت سر مدافعانش را نیز در معرض خطر قرار میدهد. بنابراین نخستین راه برای آسیب زدن به استقلال، استفاده از فضای پشت خط دفاعی است؛ بهخصوص در لحظاتی که استقلال برای حفظ فشردگی، ارتفاع دفاعی خود را بالا میبرد.
راه دوم نیز حمله به فضای بین خطوط است؛ بهخصوص زمانی که استقلال از پرس بالا به میدبلاک یا لو بلاک منتقل میشود. در این شرایط، داشتن بازیکنانی که بتوانند در فضای موجود توپ بگیرند، با یک یا دو لمس خود را از فشار خارج کنند و با بدن رو به دروازه استقلال بچرخند، اهمیت زیادی پیدا میکند. داشتن بازیکن بین خطوط برای تیمی که بخواهد این استقلال را شکست دهد از نان شب هم واجبتر است.
استقلال فقط پرس نمیکند؛ ریتم بازی را هم کنترل میکند
نکته دیگری که در بازی استقلال قابل توجه بود، نحوه بیلدآپ و کنترل ریتم بازی است. این تیم الزاماً به دنبال پاسهای زیاد و مالکیت طولانی برای مالکیت به خودی خود نیست؛ بلکه بیشتر تلاش میکند نبض بازی را در اختیار داشته باشد. گاهی توپ را به گردش درمیآورد، سرعت بازی را پایین میآورد و خطوط خود را دوباره سازمان میدهد و در لحظه مناسب، سرعت انتقال را افزایش میدهد. همین توانایی در تغییر ریتم، یکی از نشانههای تیمی است که در حال پیدا کردن بلوغ تاکتیکی است.
در سمت راست نیز تنوع بیشتری دیده میشود. یکی از رفتارهای جالب استقلال، جابجایی میان صالح حردانی و یاسر آسانی است. در برخی لحظات آسانی به عرض و نزدیکی خط طولی میرود و حردانی به مناطق داخلیتر نزدیک میشود. این حرکت، اگر به شکل منظم و هماهنگ انجام شود، نمونهای از رفتار اینورتد فولبک است؛ یعنی مدافعی که در زمان مالکیت صرفاً در کناره زمین باقی نمیماند و با ورود به فضای داخلی، یک بازیکن اضافه در مرکز یا نیمفضای زمین ایجاد میکند.این جابجایی دو اثر مهم دارد: نخست اینکه ساختار دفاعی حریف را مجبور به تصمیمگیری میکند و دوم اینکه استقلال میتواند همزمان عرض و عمق بیشتری در اختیار داشته باشد.
چرا سمت راست استقلال خطرناکتر است؟
با وجود پیشرفت استقلال، هنوز نمیتوان گفت این تیم از نظر ساختار حمله در دو جناح کاملاً متوازن است. سمت راست استقلال در مقایسه با جناح چپ، هم فعالتر و هم متنوعتر به نظر میرسد. علت فقط حضور یک بازیکن خاص نیست؛ بلکه تنوع رفتارهای تاکتیکی در این منطقه بیشتر است. بازیکن کناری میتواند عرض بدهد، فولبک میتواند به داخل بیاید، بازیکن دیگری در نیمفضا قرار بگیرد و مسیر پاس جدیدی ایجاد شود.این در حالی است که در سمت چپ، استقلال هنوز به همان میزان تنوع حرکتی و تغییر موقعیت را نشان نمیدهد. بنابراین اگر تیمی بخواهد استقلال را از نظر هجومی محدود کند، یکی از راهکارهای منطقی این است که ابتدا سمت راست این تیم را کنترل کند و اجازه ندهد این جابجاییها به شکل طبیعی اتفاق بیفتد.
کلید دیگر؛ مرکز زمین و دوئل با رزاقینیا و قلیزاده
شاید مهمترین منطقه برای مهار استقلال، مرکز زمین باشد. برای شکست دادن استقلال، حریف باید به اندازه کافی در نبرد میانه میدان قدرت داشته باشد تا زمان و فضای امیرمحمد رزاقینیا و بهخصوص اسماعیل قلیزاده را محدود کند. قلیزاده در ساختار استقلال آزادی عمل بیشتری دارد و میتواند از منطقهای به منطقه دیگر حرکت کند. اهمیت این موضوع زمانی بیشتر میشود که او بتواند بین خطوط صاحب توپ شود و با اولین یا دومین لمس، بدن خود را رو به دروازه قرار دهد. در چنین شرایطی، مدافعان حریف مجبور میشوند از خط خود خارج شوند و همین موضوع میتواند فشردگی دفاعی را برهم بزند. بنابراین اگر بخواهیم یک دستور تاکتیکی برای تیم مقابل استقلال بنویسیم، یکی از مهمترین بندهای آن باید این باشد: اجازه ندهید قلیزاده و رزاقینیا با زمان و فضای کافی توپ بگیرند.
استقلال زمانی راحتتر بازی میکند که هافبکهایش بتوانند با آرامش تصمیم بگیرند. اگر حریف بتواند این زمان را کاهش دهد، کیفیت خروج استقلال از فشار نیز پایین خواهد آمد.
گل دوم؛ نمونهای از یک انتقال درست
گل دوم استقلال نیز از این منظر قابل توجه است. اصل ماجرا فقط اشتباه بازیکن سپاهان یا قطع شدن یک پاس نیست؛ بلکه باید به اتفاقی که در لحظه توپگیری رخ میدهد توجه کرد.در چنین موقعیتی سه اصل مهم دیده میشود: فشار روی صاحب توپ، بستن مسیرهای پاس و محدود کردن گزینههای در دسترس بازیکن صاحب توپ. وقتی این سه اتفاق همزمان رخ میدهد، حریف به جای اینکه بتواند توپ را با آرامش از منطقه خطر خارج کند، مجبور میشود در فضای محدود تصمیم بگیرد. توپگیری در این لحظه تازه شروع کار است؛ ارزش واقعی زمانی ایجاد میشود که تیم بتواند بلافاصله از سازمان دفاعی حریف که هنوز کامل شکل نگرفته، استفاده کند.
استقلال در این صحنه از ترنزیشن دفاع به حمله به خوبی استفاده کرد. سرعت انتقال باعث شد سپاهان فرصت کافی برای بازسازی ساختار دفاعی خود نداشته باشد و استقلال بتواند نتیجه فشار را به گل تبدیل کند.این همان نکتهای است که نشان میدهد پرس استقلال فقط برای توپگیری نیست؛ پرس زمانی ارزش دارد که تیم بداند بعد از توپگیری چه باید بکند.
چالش سهراب از دقیقه ۶۰ به بعد
با وجود همه این نکات مثبت، یک سؤال مهم درباره استقلال وجود دارد و آن، مدیریت شدت بازی در ۹۰ دقیقه است. هیچ تیمی نمیتواند با شدت ثابت، از دقیقه اول تا پایان مسابقه پرس از بالا انجام دهد. High Press، بهخصوص برای تیمی که فاصله خطوط را فشرده نگه میدارد و بازیکنان جوان زیادی دارد، هزینه فیزیکی و ذهنی بالایی دارد. بنابراین چالش سهراب بختیاریزاده فقط طراحی پرس نیست؛ مدیریت پرس است. از حوالی دقیقه ۶۰ به بعد، با توجه به نتیجه، شرایط مسابقه و میزان خستگی بازیکنان، استقلال باید بتواند ارتفاع دفاعی خود را تغییر دهد. گاهی پرس بالا لازم است، گاهی میدبلاک و گاهی حتی عقبتر رفتن و حفظ فشردگی. در واقع استقلال نباید به یک رفتار دفاعی ثابت وابسته باشد. تیمی که میخواهد مدعی باشد، باید بتواند شدت و ارتفاع دفاع خود را مطابق شرایط مسابقه تغییر دهد.
تعویضهای نیمه دوم نیز میتوانند در همین چارچوب معنا پیدا کنند؛ حفظ انرژی، تغییر شدت پرس، تازه کردن خطوط و حتی تغییر شکل حمله. در بازی سپاهان نیز نخستین تعویض استقلال در دقیقه ۶۴ انجام شد و در ادامه چند تعویض دیگر صورت گرفت.
مهمتر از تاکتیک؛ شکلگیری ذهنیت برنده
شاید بزرگترین اتفاقی که در استقلال رخ داده، اتفاقی خارج از تخته تاکتیکی باشد.این تیم به تدریج دارد به ذهنیت برنده میرسد. شروع سه بازی و سه پیروزی، آن هم در شرایطی که استقلال مقابل سپاهان در همان دقایق ابتدایی دو گل زد و در نهایت سومین برد متوالی خود را ثبت کرد، طبیعتاً اعتمادبهنفس تیم را افزایش میدهد. وقتی یک تیم جوان میبیند ایدههایی که مربی از او میخواهد در زمین جواب میدهد، بازیکنان با اعتماد بیشتری همان رفتارها را تکرار میکنند. این یک چرخه مثبت میسازد: موفقیت، اعتمادبهنفس میآورد؛ اعتمادبهنفس اجرای بهتر را به دنبال دارد و اجرای بهتر، احتمال موفقیت بعدی را افزایش میدهد.
این دقیقاً همان چیزی است که میتوان در استقلال فعلی مشاهده کرد. با این حال، ذهنیت برنده نباید با هیجان بیمحاسبه اشتباه گرفته شود. انرژی بالای تیم، یکی از عوامل موفقیت استقلال در شروع مسابقات است، اما اگر این هیجان مدیریت نشود، ممکن است در ادامه بازی به افت شدت، تصمیمگیری عجولانه یا باز شدن فاصله خطوط منجر شود. بنابراین مرحله بعدی کار بختیاریزاده، فقط حفظ این روحیه نیست؛ تبدیل این روحیه به بلوغ رقابتی است.
استقلال چگونه شکست میخورد؟
برای شکست این استقلال تیمها باید طرح بیشتری نسبت به قبل داشته باشند. استفاده از فضای پشت خط دفاعی استقلال بهخصوص در لحظاتی که آبیها برای حفظ فشردگی جلو میآیند. استفاده از بازیکنی با توانایی بین خطوط در زمان میدبلاک یا لو بلاک استقلال، بازیکنی داشته باشد که بتواند بین خطوط توپ بگیرد و با کمترین تعداد لمس، رو به دروازه بچرخد. شکست استقلال ابتدا نیاز به شکست هافبکهای این تیم در میانه میدان دارد، جایی که که جنگ مرکز زمین را از رزاقینیا و قلیزاده بگیرد و اجازه ندهد این دو بازیکن با آرامش جریان بازی را هدایت کنند. سمت راست استقلال و جابجاییهای حردانی و آسانی را کنترل کند تا شاید تلهای برای پرس از بالای این تیم بچیند. باید استقلال را وادار کند بیش از اندازه از High Press استفاده کند تا در بخش پایانی مسابقه بتواند از افت طبیعی شدت فشار بهره ببرد.
به عبارت دیگر، شکست دادن استقلال صرفاً با دفاع کردن ممکن نیست. حریف باید فضای مناسب برای حمله، بازیکن مناسب برای دریافت و کیفیت لازم برای انتقال سریع داشته باشد. استقلال امروز تیمی است که اگر به آن اجازه بدهید با ساختار خودش بازی کند، کنترل مسابقه را به دست خواهد گرفت. فشردگی خطوط، فشار روی صاحب توپ، بستن مسیرهای پاس، انتقال سریع، تنوع سمت راست، آزادی عمل قلیزاده و اعتمادبهنفس حاصل از نتایج اخیر، مجموعهای را ساخته که دیگر نمیتوان آن را فقط با واژه «انگیزه» توضیح داد.
استقلالِ سهراب در حال پیدا کردن هویت است؛ هویتی که پایه آن روی فشردگی، ریتم، انتقال و ذهنیت برنده بنا شده است اما آزمون اصلی از جایی آغاز میشود که حریفان این نقاط قوت را بهتر بشناسند. آن زمان مشخص خواهد شد استقلال فقط تیمی است که در شروع مسابقات طوفانی ظاهر میشود یا تیمی که میتواند برابر واکنش تاکتیکی رقبا نیز راهحل تازه پیدا کند.
اگر بختیاریزاده بتواند همین فشردگی را با مدیریت بهتر شدت پرس، ایجاد تعادل بیشتر میان دو جناح و تنوع بالاتر در فاز مالکیت همراه کند، استقلال از یک تیم آماده و باانگیزه، به تیمی تبدیل خواهد شد که میتوان از آن به عنوان یک مدعی جدی یاد کرد.
نویسنده: امیر کریمی
