به گزارش خبرنگار اقتصادی نخ نیوز، در روزهای گذشته با تشدید گرما و افزایش دما همزمان با دومین ماه پیک مصرف در صنعت برق، باز هم نگرانیها از افزایش ناترازی و خاموشیهای برنامهریزی شده و نشده برق، افزایش یافته است. موضوعی که اکنون به دغدغه اصلی فعالان این صنعت و مشترکان مبدل شده است. فعالانی که تلاش میکنند تا ضمن پرکردن حفرههای کمبود برق ناشی از استفادههای غیرمجاز مانند انشعاب و ماینرها، جبران ظرفیت از بین رفته تولید برق در روزهای جنگ تحمیلی اخیر و افزایش شدید مصرف در روزهای گرم سال از طریق وسایل سرمایشی، هم مشترکان خانگی را و هم مشترکان صنعتی را راضی نگه دارند تا چرخ زندگی، اقتصاد و تولید متوقف نشود.
اما حال باید این سوال را پرسید که وزارت نیرو چه میزان میتواند به تنهایی از عهده این حجم از فشار مصرف برآید؟ و آیا مصرفکنندگان در این بخش میتوانند یاریرسان صنعت برق باشند یا نه؟
افزایش دما، قطعی برق و مرگ شهروندان در اروپا و امریکا به اخبار داغ چند روز اخیر رسانهها مبدل شدهاند، موضوعی که به دلیل تجربه دمایی بالاتر از آن در ایران به سوژه کاربران شبکههای اجتماعی کشور تبدیل شد. گرچه که افزایش دمای کره زمین در پی فعالیتهای انسانی و صنعتی شدن جوامع، از مهمترین دلایل افزایش دما در تمام جهان بوده است اما چگونگی مواجهه و مدیریت آن از مهمترین موضوعاتی است که میتواند موجب کاهش اثرات منفی افزایش دما در جوامع گردد.
بر همین اساس اگرچه تا به امروز بحران بیماری ناشی از گرما و یا مرگ در ایران تبدیل به سوژههای خبری رسانههای داخلی و خارجی نشده است، این موضوع مرهون مدیریت صحیح در خانواده و کشور ناشی از تامین به موقع برق و آب بوده است. با این وجود پیشبینی افزایش دما در روزهای آینده و افزایش پیک مصرف برق به موضوعی نگران کننده برای مسئولان این حوزه تبدیل شده است.
ظرفیتی که آسیب دید
آسیب به زیرساختهای برق و از بین رفتن ۴۲۰۰ مگاوات ظرفیت تولیدی و افزایش انشعابات و مصارف غیرمجاز مانند ماینرها، افزایش استفاده از خنک کنندهها درپی افزایش دما و افزایش مشترکان به صورت سالیانه با وجود ظرفیتهای محدود تولید موضوعاتی نیستند که از شهروندان پنهان مانده باشد. اگرچه که در سالهای اخیر تلاشهایی برای توسعه بخش تولیدی برق اعم از افزایش نیروگاههای تجدیدپذیر، حرارتی و … انجام شده؛ اما به همین دلایل همچنان شاهد ناترازی بین تولید و مصرف هستیم.
به گفته عباس علیآبادی وزیر نیرو؛ « فقط در دوره جنگ اخیر در شرایطی که روند تأمین برق کشور بهخوبی پیش میرفت، درپی حملات دشمن به بخشیهایی از زیرساختهای صنعت برق، حدود ۴۲۰۰ مگاوات از ظرفیت صنایع تحت تأثیر قرار گرفت و بخشهایی از شبکه توزیع، دکلهای برق، پستها، ترانسفورماتورها و نیروگاههای فولاد مبارکه، فجر و بندرعباس نیز آسیبهایی را متحمل شدند. »
با این وجود در بحرانیترین روزهای جنگ نیز شاهد قطعیهای سراسری و طولانی مدت در حوزه برق نبودیم و نهایت زمان قطعی برق در صورت آسیب به دکل برق منطقه، به کمتر از ۵۰ دقیقه رسید. بهرغم اینکه در این مدت در کشورهای دیگر که هم اکنون شاهد قطعی برق ناشی طوفان، خروج از مدار تولید، گرما و … بودهاند نیز تحقق نیافته است.
استفادههای زیرزمینی از برق
اگر درسالهای گذشته استفاده از برق از طریق انشعاب غیرمجاز از طریق کابل های برق برای مصارف خانگی و تجاری بوده است اما اکنون « ماینرهای غیرمجاز» مهمترین چالش شبکه برق کشور هستند. مصرف بالایی که فشار مضاعفی بر شبکه وارد کرده و در برخی مناطق موجب اختلال در تأمین برق مشترکان میشود.
پیک مصرف و ناترازی دو کفهی ناهمسان یک ترازو
در روزهای گذشته؛ مصطفی رجبی مشهدی معاون وزیر نیرو از پیشبینی زمان اوج بار سراسری برق در حوالی ۵ مردادماه سال ۱۴۰۵ خبر داد و گفت: « نتایج یک تحلیل آماری مبتنی بر سابقه تاریخی اوج بار و روند دمایی مناطق مختلف کشور با تکیه بر الگوی وقوع حداکثر دماها و زمان ثبت اوج بار در نقاط مختلف کشور نشان میدهد که در این مقطع، میانگین دمای مورد انتظار در مناطق کشور به حدود ۴۰ درجه سلسیوس خواهد رسید.
وی افزود: طبیعتاً عوامل غیرآماری نظیر شرایط جوی غیرمترقبه، نوسانات ناگهانی دما یا تغییرات پیشبینینشده در الگوی مصرف، در این برآورد لحاظ نشده است و حتی ممکن است که به دلیل تنوع اقلیمی و الگوی متفاوت مصرف برق در سطح کشور برخی استانها و مناطق، زودتر و یا دیرتر از میانگین کشوری به نقطه اوج بار خود برسند.»
نقش پررنگ مصرف کنندگان در مدیریت شبکه توزیع برق
بر اساس دادههای آماری، بازه دو هفته پایانی تیر تا نیمه نخست مردادماه را باید دوره بحرانی شبکه برق کشور دانست؛ چرا که همزمانی رسیدن مناطق پرمصرف به اوج دمایی، احتمال ثبت اوج بار شبکه سراسری را در حوالی ۵ مردادماه به شکل معناداری افزایش میدهد. با توجه به محدودیت ظرفیتهای تولید برق در این شرایط آمادگی کامل شبکه، اجرای برنامههای مدیریت بار و اتخاذ تدابیر پیشگیرانه در این بازه زمانی، از اهمیت ویژهای برخوردار بوده و نیازمند مراقبت، پایش و آمادگی مضاعف در حوزه بهرهبرداری و مدیریت شبکه است.
در چنین شرایطی ادامه رفتارهای مصرفی گذشته نهتنها کارآمد نیست، بلکه میتواند امنیت انرژی کشور را با تهدیدهای جدی مواجه کند. اما ناگفته نماند که منظور از کاهش مصرف برق الزاماً به معنای کاهش آسایش نبوده و منظور صرفا رفع عادتهای نادرست و تبعیت از یک الگوی رفتاری درست و استفاده از وسایل برقی کم مصرف است. خاموش کردن وسایل بلااستفاده، تنظیم دمای کولر روی درجههای استاندارد، استفاده از تجهیزات کممصرف از این قبیل هستند.
براساس آمارهای وزارت نیرو سالانه حدود ۵ درصد مشترک جدید به بخش برق افزوده میشوند. برهمین اساس مصرف بهینه و صرفهجویی در این بخش حتی به میزان ۵ درصدی نیز میتواند گامی مهم در راه کاهش ناترازی برق باشد. از طرف دیگر با پیشبینی افزایش دما از ۲۰ تیرماه تا ۱۵ مردادماه، بدون تردید همراهی مشترکان خانگی و تجاری بهویژه در ساعات اوج بار از ۱۱ تا ۱۷ و ۲۰ تا ۲۳، نقش مهمی در حفظ پایداری شبکه سراسری و تأمین برق پایدار برای همه هموطنان خواهد داشت.
